AIS เผยผล TCWI 2026 ชี้สุขภาวะดิจิทัลไทยก้าวหน้า แต่ทักษะรู้เท่าทันยังน้อย

เอไอเอส (AIS) เผยผลสำรวจ Thailand Cyber Wellness Index 2026 ชี้สุขภาวะขยับสู่ระดับก้าวหน้า แต่ทักษะความรู้เท่าทันภัยไซเบอร์ยังต้องเร่งพัฒนา…

highlight

• เอไอเอส ตอกย้ำภารกิจสร้างสังคมดิจิทัลที่ปลอดภัย เผยผล “วิจัยดัชนีชี้วัดสุขภาวะดิจิทัลของไทย” (Thailand Cyber Wellness Index 2026) ต่อเนื่องเป็นปีที่ 4 เพื่อสำรวจและติดตามความพร้อมของคนไทยในการใช้ชีวิตบนโลกดิจิทัล พร้อมนำข้อมูลมาใช้เป็นฐานในการพัฒนาทักษะและสร้างภูมิคุ้มกันให้ตรงกับความเสี่ยงของคนแต่ละกลุ่ม โดยพบว่า สุขภาวะดิจิทัลของคนไทยเพิ่มขึ้นต่อเนื่องจาก 0.51 ในปี 2566 เป็น 0.724 ในปี 2569 ซึ่งเป็นการขยับสู่ระดับก้าวหน้า ขณะที่คนไทยใช้งานเทคโนโลยีได้อย่างคล่องแคล่วแต่ทักษะการรู้เท่าทันและการตรวจสอบข้อมูลยังเป็นเรื่องสำคัญที่ต้องพัฒนาควบคู่กัน สะท้อนผ่าน 5 สถานการณ์สำคัญที่คนไทยกำลังเผชิญบนโลกดิจิทัล ซึ่งมีความแตกต่างกันในแต่ละช่วงวัย

AIS เผยผล TCWI 2026 ชี้สุขภาวะดิจิทัลไทยก้าวหน้า แต่ทักษะรู้เท่าทันยังน้อย

สายชล ทรัพย์มากอุดม หัวหน้าคณะผู้บริหารด้านสื่อสารองค์กร เอไอเอส กล่าวว่า ผล Thailand Cyber Wellness Index ในปีนี้ถือเป็นสัญญาณบวกที่สะท้อนว่า คนไทยมีความพร้อมในการใช้ชีวิตบนโลกดิจิทัลดีขึ้นอย่างต่อเนื่อง แต่ขณะเดียวกันก็ทำให้เราเห็นว่า การใช้เทคโนโลยีได้คล่อง ไม่ได้หมายความว่าเราจะรู้เท่าทันข้อมูล

และความเสี่ยงที่เกิดขึ้นบนโลกออนไลน์เสมอไป วันนี้โจทย์ของประเทศไทยจำเป็นต้องขยับจากการทำให้คนเข้าถึงและใช้เทคโนโลยีเป็น ไปสู่การสร้างคนไทยให้คิดเป็น ตรวจสอบเป็น ปลอดภัยเป็น และรับผิดชอบต่อผู้อื่นเป็น เพราะทักษะเหล่านี้คือพื้นฐานสำคัญของการใช้ชีวิตในยุคที่ AI ข้อมูลข่าวสาร และภัยออนไลน์เข้ามาเป็นส่วนหนึ่งของชีวิตประจำวัน

ผล TCWI 2026 ยังสะท้อนว่าการสร้างภูมิคุ้มกันดิจิทัลไม่สามารถใช้แนวทางเดียวกับคนทุกกลุ่ม เพราะเด็ก เยาวชน วัยทำงาน และผู้สูงอายุ ต่างมีพฤติกรรม และความเสี่ยงไม่เหมือนกัน เอไอเอส จึงจะนำข้อมูลเหล่านี้มาใช้เป็นฐานในการออกแบบการเรียนรู้ให้เหมาะกับคนแต่ละช่วงวัย

ผ่าน Digital Health Check หลักสูตรอุ่นใจไซเบอร์ : AI Literacy และความร่วมมือกับภาคส่วนต่าง ๆ เพื่อให้คนไทยสามารถเติบโตไปพร้อมกับเทคโนโลยีได้อย่างปลอดภัย และยั่งยืน

Thailand Cyber Wellness Index 2026 ชี้คะแนนเฉลี่ยคนดีขึ้นแต่ยังขาดการรู้เท่าทัน

สำหรับดัชนีชี้วัดสุขภาวะดิจิทัลของคนไทย ประจำปี 2569 หรือ Thailand Cyber Wellness Index 2026 จัดทำขึ้นจากการเก็บข้อมูลจากกลุ่มตัวอย่าง 77,492 คนทั่วประเทศ และวัดผลครอบคลุม 7 ด้าน ได้แก่ การใช้งานดิจิทัล, ทักษะดิจิทัล,  การสื่อสาร และการทำงานร่วมกัน, อัตลักษณ์ และสิทธิบนโลกดิจิทัล,  ความปลอดภัย และความมั่นคง, การกลั่นแกล้งบนโลกไซเบอร์ และความสัมพันธ์ดิจิทัล

โดยผล Thailand Cyber Wellness Index เผยให้เห็น 5 สถานการณ์สำคัญ ที่สะท้อนสุขภาวะดิจิทัลของคนไทยในวันนี้ ดังนี้

สุขภาวะดิจิทัลคนไทยสูงสุดในรอบ 4 ปี แต่ยังมีคนไทย 1 ใน 6 ที่ต้องเร่งพัฒนา

คะแนนเฉลี่ยสุขภาวะดิจิทัลของคนไทยเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่องจาก 0.51 ในปี 2566 และเพิ่มขึ้นอย่างก้าวกระโดดเป็น 0.724 ในปี 2569 ทำให้ภาพรวมสุขภาวะดิจิทัลของประเทศขยับขึ้นสู่ระดับก้าวหน้า ขณะเดียวกัน คนไทย 1 ใน 6 ยังอยู่ในกลุ่มที่ต้องได้รับการพัฒนาความรู้ และทักษะดิจิทัลเพิ่มเติม เพื่อไม่ให้มีใครถูกทิ้งไว้ข้างหลัง

คนไทยใช้งานเทคโนโลยีได้คล่อง แต่ทักษะการรู้เท่าทัน และตรวจสอบข้อมูลยังต้องพัฒนาควบคู่กัน

เมื่อพิจารณาสุขภาวะดิจิทัลทั้ง 7 ด้าน พบว่า ความสามารถในการใช้งานดิจิทัลมีคะแนนเฉลี่ย 0.720 ขณะที่ทักษะการรู้เท่าทันดิจิทัลมีคะแนนต่ำที่สุด อยู่ที่ 0.653 สะท้อนถึงช่องว่างที่ต้องเร่งพัฒนาควบคู่กัน
ช่องว่างดังกล่าวสะท้อนว่า การใช้อุปกรณ์ แพลตฟอร์ม หรือบริการดิจิทัลได้อย่างคล่องแคล่ว

จำเป็นต้องพัฒนาควบคู่กับความสามารถในการตั้งคำถาม วิเคราะห์ความน่าเชื่อถือ และตรวจสอบแหล่งที่มาของข้อมูล โดยเฉพาะในยุค Generative AI ที่สามารถสร้างข้อความ ภาพ เสียง และวิดีโอที่ดูสมจริงได้อย่างรวดเร็ว การหยุดคิด และตรวจสอบก่อนเชื่อหรือส่งต่อจึงกลายเป็นทักษะสำคัญของผู้ใช้งานทุกคน

ภัยหลอกลวงออนไลน์อยู่ใกล้ตัวกว่าที่คิด คนไทย 1 ใน 5 เคยมีประสบการณ์เกี่ยวข้อง

ผล TCWI 2026 พบว่า คนไทย 20.7% หรือประมาณ 1 ใน 5 เคยมีประสบการณ์เกี่ยวข้องกับภัยหลอกลวงออนไลน์อย่างน้อยหนึ่งรูปแบบ ทั้งลิงก์ปลอม ข้อความหลอกลวง การปลอมตัวเป็นบุคคลหรือหน่วยงาน และการชักชวนให้เปิดเผยข้อมูลหรือโอนเงิน สถานการณ์ดังกล่าวชี้ให้เห็นว่า

ความปลอดภัยบนโลกดิจิทัลในวันนี้ไม่ได้หมายถึงเพียงการตั้งรหัสผ่านที่คาดเดายากหรือการป้องกันมัลแวร์ แต่ต้องรวมถึง “ความปลอดภัยในการตัดสินใจ” ตั้งแต่การตรวจสอบตัวตน แหล่งที่มา และความน่าเชื่อถือของข้อมูล ไปจนถึงการหยุดคิดก่อนคลิกลิงก์ เปิดเผยข้อมูลสำคัญ หรือโอนเงิน

เด็ก Gen Alpha อายุ 10–15 ปี แม้โตมากับเทคโนโลยี แต่สุขภาวะดิจิทัลยังต่ำกว่าค่าเฉลี่ยประเทศ

เด็ก Gen Alpha มีคะแนนสุขภาวะดิจิทัลเฉลี่ย 0.61 ต่ำกว่าค่าเฉลี่ยของประเทศ โดย 29.4% หรือเกือบ 3 ใน 10 ยังอยู่ในกลุ่มที่ต้องเร่งพัฒนา โดยเฉพาะด้านการรู้เท่าทันข้อมูล ความปลอดภัย ความสัมพันธ์บนโลกออนไลน์ และความเข้าใจเรื่องร่องรอยดิจิทัล หรือ Digital Footprint

ขณะเดียวกัน เมื่อพิจารณาคะแนนสุขภาวะด้าน Cyberbullying ตามช่วงวัย พบว่าคะแนนลดลงจาก 0.82 ในวัย 10–12 ปี เหลือ 0.76 ในวัย 13–15 ปี และ 0.75 ในช่วงอายุ 16–22 ปี สะท้อนว่า การป้องกันไม่ควรรอจนเด็กเข้าสู่ช่วงวัยที่ต้องให้ความสำคัญ

แต่ควรเริ่มปูพื้นฐานตั้งแต่วัย 10–12 ปี ให้เด็กเข้าใจว่าทุกโพสต์ ความคิดเห็น และการส่งต่อข้อมูลสามารถสร้างผลกระทบและทิ้งร่องรอยบนโลกออนไลน์ได้ พร้อมเรียนรู้การปกป้องข้อมูลส่วนบุคคล คิดก่อนโพสต์หรือแชร์ เคารพสิทธิและความรู้สึกของผู้อื่น ไม่ร่วมขยายความรุนแรง และกล้าขอความช่วยเหลือเมื่อเผชิญ Cyberbullying

คนไทยใช้ และเข้าใจ AI ดีขึ้น แต่ช่องว่างระหว่างช่วงวัยยังชัดเจน

คะแนนเฉลี่ยด้านการใช้ และความเข้าใจ AI ของคนไทยในปี 2569 อยู่ที่ 3.30 จาก 5 เพิ่มขึ้นจาก 3.18 ในปี 2568 แสดงให้เห็นว่าคนไทยเริ่มคุ้นเคย และนำ AI มาใช้มากขึ้น แต่เมื่อพิจารณาตามช่วงวัย พบว่ากลุ่มอายุ 23–29 ปีมีคะแนนสูงที่สุดที่ 3.61 ขณะที่ผู้สูงอายุ 60 ปีขึ้นไปมีคะแนนต่ำที่สุดที่ 2.53

ความแตกต่างดังกล่าวสะท้อนถึงช่องว่างด้านการเข้าถึง ความรู้ และความสามารถในการใช้ AI ระหว่างคนแต่ละช่วงวัย หรือความเหลื่อมล้ำทาง AI (AI Divide) ซึ่งไม่ได้หมายถึงเพียงการมี หรือไม่มีโอกาสใช้เทคโนโลยี แต่รวมถึงความสามารถในการเลือกใช้ AI ให้เหมาะสมกับงาน

ตั้งคำถาม ตรวจสอบความถูกต้องของผลลัพธ์ และเข้าใจข้อจำกัดของเทคโนโลยี เพราะ AI จะสร้างประโยชน์ได้อย่างแท้จริง เมื่อผู้ใช้งานยังสามารถคิด ตรวจสอบ และตัดสินใจได้ด้วยตนเอง

จากผล Thailand Cyber Wellness Index ทั้งหมด เอไอเอส จะนำข้อมูลไปต่อยอดสู่การพัฒนาทักษะที่เหมาะกับบริบท และความเสี่ยงของคนแต่ละช่วงวัย ตั้งแต่การวางรากฐานด้านการรู้เท่าทัน ร่องรอยดิจิทัล และการอยู่ร่วมกับผู้อื่นสำหรับเด็ก การรับมือ Cyberbullying และแรงกดดันจากสังคมออนไลน์สำหรับเยาวชน การใช้ AI และป้องกันภัยหลอกลวงสำหรับวัยทำงาน ไปจนถึงการเสริมความมั่นใจด้าน AI และความปลอดภัยให้แก่ผู้สูงอายุ

เอไอเอส ทำงานร่วมกับภาครัฐ ภาคการศึกษา ภาคธุรกิจ ครอบครัว สื่อมวลชน และพันธมิตร อย่างต่อเนื่อง เพื่อเปลี่ยนข้อมูลจากผลสำรวจให้เกิดการลงมือทำ ตั้งแต่การค้นหาช่องว่างผ่าน Digital Health Check การพัฒนาความรู้ผ่านหลักสูตรอุ่นใจไซเบอร์ : AI Literacy

ไปจนถึงการร่วมสร้างระบบนิเวศดิจิทัลที่ปลอดภัย และรับผิดชอบ ยังคงเดินหน้าในฐานะผู้นำที่เป็นเพื่อนคู่คิดที่ไม่เพียงเชื่อมต่อคนไทยเข้ากับเทคโนโลยี แต่ร่วมสร้างความพร้อมให้ทุกคนสามารถ “ใช้เป็น คิดเป็น ตรวจสอบเป็น ปลอดภัยเป็น และรับผิดชอบเป็น” เพื่อให้สุขภาวะดิจิทัลของคนไทยเติบโตได้ทันกับเทคโนโลยีอย่างยั่งยืน

ผู้ที่ต้องการพัฒนาทักษะการใช้ AI อย่างรู้เท่าทัน สามารถเรียนรู้ผ่านหลักสูตร AI Literacy เพื่อเสริมความเข้าใจในการเลือกใช้ ตรวจสอบข้อมูล และใช้ AI อย่างเหมาะสม ปลอดภัย และรับผิดชอบ ได้ที่ https://aunjaicyber.ais.th/pathway/162

ส่วนขยาย

* บทความเรื่องนี้น่าจะเป็นประโยชน์สำหรับการวิเคราะห์ในมุมมองที่น่าสนใจ 
** เขียน: ชลัมพ์ ศุภวาที (บรรณาธิการ และผู้สื่อข่าว) 
*** ขอขอบคุณภาพประกอบบางส่วนจาก N/A

สามารถกดติดตามข่าวสาร และบทความทางด้านเทคโนโลยีของเราได้ที่  www.facebook.com/itday.in.th