อย่าแชร์! DE เตือนข่าวปลอม “แม่นาค” เป็นตำนานเขมร ย้ำสร้างความสับสน และเข้าใจผิดในสังคม

ดีอี (DE) แจ้งเตือนประชาชนอย่าหลงเชื่อและแชร์ข่าวปลอม กรณีระบุว่า “แม่นาค” คือตำนานพื้นบ้านเขมร ชื่อเดิม “แม่นาคพระตะบอง” ชี้เป็นการบิดเบือนข้อมูลประวัติศาสตร์ สร้างความเข้าใจผิด และสับสนในสังคมไทย…

อย่าแชร์! DE เตือนข่าวปลอม “แม่นาค” เป็นตำนานเขมร ย้ำสร้างความสับสน และเข้าใจผิดในสังคม

เวทางค์ พ่วงทรัพย์ โฆษกกระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจ และสังคม (ดีอี) ฝ่ายข้าราชการประจำ กล่าวถึงผลการมอนิเตอร์ และรับแจ้งข่าวปลอมของศูนย์ต่อต้านข่าวปลอมประเทศไทย (AFNC) ซึ่งเป็นไปตามนโยบายการป้องกัน และแก้ไขปัญหาภัยความมั่นคง และภัยทางสังคม

ของ ไชยชนก ชิดชอบ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจ และสังคม (ดีอี) โดยยกระดับความสำคัญเรื่องการสร้างความตระหนักรู้เท่าทันภัยอาชญากรรมทางเทคโนโลยี ข่าวปลอม และข้อมูลบิดเบือน

ทั้งนี้ ในวันที่ 18 กุมภาพันธ์ 2569 AFNC ได้ตรวจสอบพบข้อความทั้งหมด 164,517 ข้อความ โดยมีข้อความที่ต้องดำเนินการตรวจสอบ (Verify) ทั้งสิ้น 5,147 ข้อความ สำหรับช่องทางที่มีการพบเบาะแสมากที่สุด คือ ข้อความที่มาจาก Social Listening 5,134 ข้อความ

ตามมาด้วยช่องทาง Website 10 ข้อความ และช่องทาง Line Official 3 ข้อความ โดยเป็นเรื่องที่ต้องดำเนินการตรวจสอบทั้งหมด 37 เรื่อง ได้รับผลการตรวจสอบจากหน่วยงานที่เกี่ยวข้องแล้ว 12 เรื่อง ในจำนวนนี้เป็นข่าวที่ได้รับความสนใจจากประชาชนมากที่สุด 8 เรื่อง ซึ่งเป็นข่าวจริง 3 เรื่อง ข่าวปลอม 5 เรื่อง ได้แก่

• อันดับที่ 1 ข่าวปลอม เรื่อง แม่นาค คือตำนานพื้นบ้านของเขมร มีชื่อเดิมว่า แม่นาคพระตะบอง
• อันดับที่ 2 ข่าวปลอม เรื่อง ก.ล.ต. เปิดเว็บไซต์ทางการใหม่
• อันดับที่ 3 ข่าวจริง เรื่อง ทุนยากจนพิเศษ กสศ. รอบที่ 3 จะได้รับภายในวันที่ 18 ก.พ.-9 มี.ค. 69
• อันดับที่ 4 ข่าวปลอม เรื่อง กรมการขนส่งทางบก เปิดรับทำใบขับขี่ทุกชนิด ผ่านเพจ DLT กรมการขนส่งทางบก รับทำใบขับขี่ทุกชนิด
• อันดับที่ 5 ข่าวจริง เรื่อง ครม. มีมติให้คาร์บอนเครดิต เป็นสินทรัพย์ที่ซื้อขายผ่านตลาดทุนไทยได้
• อันดับที่ 6 ข่าวปลอม เรื่อง ผู้นำรัสเซียพร้อมหนุนไทย สร้างกำแพงตลอดแนวชายแดน เพื่อป้องกันผู้รุกราน
• อันดับที่ 7 ข่าวจริง เรื่อง ลาว เสนอขึ้นทะเบียน “ลาบ” เป็นมรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรมที่จับต้องไม่ได้ของโลกต่อยูเนสโก
• อันดับที่ 8 ข่าวปลอม เรื่อง เลือกตั้ง 69 พบบัตรเขย่งกว่า 3 แสนใบ สูงสุดในประวัติศาสตร์

สำหรับอันดับ 1 เป็นข่าวปลอม : เรื่อง “แม่นาค คือตำนานพื้นบ้านของเขมร มีชื่อเดิมว่า แม่นาคพระตะบอง” กระทรวงดีอี ได้ตรวจสอบร่วมกับ กรมศิลปากร กระทรวงวัฒนธรรม ยืนยันเป็น “ข่าวปลอม” โดยตรวจค้นข้อมูลจากแหล่งอ้างอิงทางวิชาการ และสื่อวัฒนธรรมที่เชื่อถือได้

ไม่ปรากฏหลักฐานใดที่ยืนยันว่า “แม่นาค” เป็นตำนานพื้นบ้านของกัมพูชา หรือมีชื่อดั้งเดิมว่า “แม่นาคพระตะบอง” ตามที่มีการกล่าวอ้างในสื่อสังคมออนไลน์ โดยตำนาน “แม่นาคพระโขนง” ได้รับการบันทึก และรับรู้ในฐานะคติชนพื้นบ้านของไทยมาอย่างต่อเนื่อง

ซึ่งมีบริบทเชื่อมโยงกับพื้นที่พระโขนง กรุงเทพมหานคร และปรากฏอยู่ในงานวรรณกรรม ภาพยนตร์ และงานศึกษาด้านคติชนวิทยาของไทยอย่างชัดเจน ขณะที่แหล่งข้อมูลทางวิชาการระดับสากล และเอกสารด้านวัฒนธรรมของกัมพูชาไม่พบการกล่าวถึงตำนานดังกล่าวในชื่อหรือบริบทที่อ้างถึง

ดังนั้น ข้อกล่าวอ้างว่า เรื่องแม่นาคมีต้นกำเนิดจากกัมพูชา จึงไม่ปรากฏหลักฐานรองรับในเชิงประวัติศาสตร์หรือคติชนวิทยาอย่างเป็นรูปธรรม ข้อความดังกล่าวมีลักษณะเป็นการเผยแพร่ข้อมูลที่ขาดการอ้างอิงจากแหล่งวิชาการที่ตรวจสอบได้ และอาจก่อให้เกิดความเข้าใจคลาดเคลื่อนในประเด็นทางวัฒนธรรม

อย่างไรก็ตาม กระทรวงดีอี มีความห่วงใยประชาชน เรื่องความตระหนักรู้เท่าทันข่าวปลอมที่ถูกแพร่กระจายบนสื่อออนไลน์ โซเชียล ซึ่งหากขาดความรู้เท่าทัน ส่งต่อข้อมูลข่าวปลอม ทำให้เกิดการหลงเชื่อ สร้างความเข้าใจที่คลาดเคลื่อน สร้างความเสียหายต่อทรัพย์สิน หรือข้อมูลส่วนบุคคล

และอาจส่งผลกระทบต่อประชาชนในสังคมเป็นวงกว้าง โดยขอให้ประชาชนเลือกเชื่อ เลือกแชร์ข้อมูลที่เป็นประโยชน์ ซึ่งได้รับการเผยแพร่จากหน่วยงานที่เป็นทางการเท่านั้น และควรตรวจสอบข้อเท็จจริงของข่าวหรือลิงก์เว็บไซต์ให้แน่ชัด

ส่วนขยาย

* บทความเรื่องนี้น่าจะเป็นประโยชน์สำหรับการวิเคราะห์ในมุมมองที่น่าสนใจ 
** เขียน: ชลัมพ์ ศุภวาที (บรรณาธิการ และผู้สื่อข่าว) 
*** ขอขอบคุณภาพประกอบบางส่วนจาก N/A

สามารถกดติดตามข่าวสาร และบทความทางด้านเทคโนโลยีของเราได้ที่  www.facebook.com/itday.in.th