ETDA เดินหน้าทำ Foresight Center เพื่อคาดการณ์อนาคตดิจิทัลไทยใน 10 ปี

เอ็ตด้า (ETDA) จัดใหญ่ Digital Foresight Symposium หวังสร้าง Foresight Researc เพื่อคาดการณ์อนาคตดิจิทัลไทยให้ภาครัฐ และเอกชนในอีก 10 ปีข้างหน้า…

ETDA เดินหน้าทำ Foresight Center เพื่อคาดการณ์อนาคตดิจิทัลไทยใน 10 ปี

สำนักงานพัฒนาธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ (สพธอ.) หรือ เอ็ตด้า (ETDA) จับมือพาร์ทเนอร์ สำนักงานนวัตกรรมแห่งชาติ (NIA) และศูนย์วิจัยอนาคตศึกษา FutureTales Lab จัดงาน ETDA Digital Foresight Symposium 2022 “Future Ready : Advancing Thailand for Digital Forward” 

ผ่าน 4 ประเด็น สำคัญ ได้แก่ “ธุรกรรมดิจิทัล ปัญญาประดิษฐ์ การพิสูจน์ และยืนยันตัวตนทางดิจิทัล และอินเทอร์เน็ต“ เพื่อเตรียมพร้อมสู่โลกอนาคต และวางรากฐานของการทำธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ พร้อมเป็นแนวทางในการกำหนดยุทธศาสตร์ของนโยบายภาครัฐ และส่งเสริมภาคเอกชน

ดร.ศักดิ์ เสกขุนทด ที่ปรึกษาผู้ทรงคุณวุฒิ สำนักงานพัฒนาธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ (สพธอ.) หรือ เอ็ตด้า กล่าวว่า จากสถานการณ์การเติบโตทางด้านดิจิทัลอย่างรวดเร็ว การที่เราจะรับมือ และไปต่อได้นั้น เราต้องเตรียมพร้อมด้วยการสร้าง “กระบวนการมองภาพอนาคต” (Foresight) ให้กลายเป็นเครื่องมือ

ที่จะช่วยในการสะท้อนภาพอนาคต และสามารถต่อยอดไปสู่การกำกับดูแล และส่งเสริมการใช้ของเทคโนโลยี ทั้งในส่วนของภาครัฐ และเอกชน ให้สามารถก้าวไปสู่อนาคต และเตรียมตัวสำหรับการรับมือกับความไม่แน่นอนที่อาจจะเกิดขึ้นได้อย่างรู้เท่าทัน และสอดคล้องกับสถานการณ์ได้มากขึ้น

โดยการสร้าง “กระบวนการมองภาพอนาคต” (Foresight) ไม่ใช่เรื่องใหม่ แต่เป็นสิ่งที่หลาย ๆ ประเทศได้เตรียมความพร้อมมานานแล้ว ยกอย่างเช่น ประเทศฟินแลนด์ ได้ทำทำ Foresight จนสามารถนำข้อมูลการคาดการณ์อนาคตดิจิทัลมาวางแนวทางในการวางนโยบายการดำเนินงานทั้งภาครัฐ และเอกชนจนประสบความสำเร็จ

ซึ่งการเริ้มต้นกระบวนการมองภาพอนาคต ในประเทศไทย จะเริ่มโดยการสร้าง ศูนย์คาดการณ์อนาคต (Foresight Center) ขึ้น เพื่อช่วยให้ ภาครัฐ และเอกชนของประเทศไทย เห็นทิศทาง และแนวโน้มของการใช้เทคโนโลยีดิจิทัลในส่วนงานต่าง ๆ สามาถวิเคราะห์ และคาดการณ์อนาคตว่าจะเกิดอะไรขึ้นกับประเทศไทย

อีกนัยหนึ่งก็ถือเป็นการช่วยภาครัฐมีฐานข้อมูลที่สำคัญในการพิจารณาในการออกกฎหมายมาตรฐานดิจิทัล เพื่อรองรับทุกการทำธุรกรรมออนไลน์ การกำกับดูแลธุรกิจบริการดิจิทัลที่สำคัญ รวมถึงเป็นแหล่งในการพัฒนาทักษะ การให้คำปรึกษา เพื่อให้การเปลี่ยนผ่านกระบวนการทำงานในรูปแบบดิจิทัลของทุกภาคส่วนเป็นไปอย่างราบรื่น

และช่วยให้มองภาพอนาคตในยุคดิจิทัลได้อย่างชัดเจนยิ่งขึ้น  และสร้าง Digital Ecosystem ที่เอื้อต่อการทำธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์สู่การยกระดับชีวิตคนไทยให้สอดรับกับบริบทการเปลี่ยนแปลงของประเทศ และกระแสโลกได้

ในปีนี้ เอ็ตด้า ได้ต่อยอดสู่การมองภาพอนาคต โดยได้ร่วมมือกับพาร์ทเนอร์ และผู้เชี่ยวชาญทางด้าน Foresight เพื่อสะท้อนภาพอนาคตใน 4 ประเด็น ได้แก่ ธุรกรรมดิจิทัล, ปัญญาประดิษฐ์, การพิสูจน์ และยืนยันตัวตนทางดิจิทัล และอินเทอร์เน็ต และส่งเสริมให้เกิดการใช้งานเทคโนโลยีได้อย่างมีประสิทธิภาพ

คาดการณ์อนาคตดิจิทัล 4 ประเด็น

ดร.ตฤณ ทวิธารานนท์ ผู้ช่วยผู้อำนวยการ เอ็ตด้า กล่าวว่า จากการศึกษา Foresight Research ผ่าน 4 ประเด็น ดังกล่าว พบว่า ในอีก 10 ปีข้างหน้านี้ ทุกประเด็นข้างต้น จะเข้ามาเป็นส่วนหนึ่งในชีวิตประจำวันอย่างแยกไม่ออก โดย ธุรกรรมดิจิทัล จะกลายเป็น พรมแดนใหม่ของการแลกเปลี่ยนทางเศรษฐกิจ (New Frontier of Barter Economy) 

ที่ทุกการทำธุรกรรมจะไม่มีข้อจำกัดในเรื่องสื่อกลาง เราสามารถแลกเปลี่ยนสินทรัพย์ทางดิจิทัล (เช่น NFT หรือ Non-Fungible Token เป็นต้น) ได้อย่างอิสระ หรือการทำธุรกรรมที่เกิดขึ้นได้ในโลกเสมือนที่อาจจะคู่ขนานไปกับโลกแห่งความเป็นจริง นำไปสู่การกำหนดกฎระเบียบหรือแนวทางใหม่ที่เราไม่คุ้นเคย

นอกจากนี้ ยังมีภาพอนาคตที่เราต้องจับตาเฝ้าระวัง เพื่อหาแนวทางป้องกันความเสี่ยงที่อาจจะเกิดขึ้น คือ การทำธุรกรรมโดยรู้เท่าไม่ถึงการณ์ (Backlash of e-Madness) ผ่านตัวกลางหรือพื้นที่ที่ยากต่อการตรวจสอบ และผู้ประกอบการอาจต้องเผชิญกับการแข่งขันที่รุนแรงหนักขึ้นกว่าเดิมก็ได้

ขณะที่ ปัญญาประดิษฐ์ (AI) จะเข้ามาสร้างให้เกิดสมดุลในรูปแบบใหม่ ที่เรียกว่า “Micro Intelligence for Everyone“ ที่การใช้งานจะไม่กระจุกตัวอยู่ที่หน่วยงานหรือองค์กร แต่จะขยายไปสู่ระดับบุคคลด้วย และจะเกิด AI ที่สามารถตอบโจทย์ความต้องการของแต่ละองค์กรหรือผู้ใช้งานได้มากขึ้น

เนื่องจากในอนาคต AI จะก้าวข้ามขีดจำกัดของมนุษย์ จนทำงานแทนมนุษย์ได้เกือบทุกด้าน ทำให้บทบาทของมนุษย์อาจถูกลดทอน และมีความเสี่ยงสูงที่จะถูกแทนที่ด้วย AI อย่างเต็มรูปแบบ จนอาจส่งผลให้มนุษย์เกิดการเรียนรู้น้อยลง และในที่สุดอาจจะถูกครอบงำโดย AI ได้ หรือที่เรียกว่า “Big Brain Colonization“

สำหรับในประเด็น การพิสูจน์ และยืนยันตัวตนทางดิจิทัล จะทำให้พวกเราก้าวสู่โลกดิจิทัล มีตัวตนบนโลกเสมือน ที่เชื่อมโยงตัวตนบนโลกแห่งความเป็นจริง โดยที่ไม่มีใครสามารถสวมรอยเป็นเราได้ หรือที่เรียกว่า “All of Us Are Digitized“ แต่ในขณะเดียวกัน ในโลกเสมือนทุกคนสามารถกำหนดเพศ ศาสนา

ตลอดจนความเชื่อในเชิงจริยธรรมเองได้ การรับมือกับปัญหานี้ อาจต้องมีการกำหนดแนวทาง รวมถึงกฎระเบียบที่เหมาะสมและรัดกุมมากขึ้น เพื่อสร้างความน่าเชื่อ และความปลอดภัยในการมีตัวตนบนโลกดิจิทัล ลดอัตราการเกิด “Battle of My Identity“ หรือตัวตน “อวตาร“ ที่นำไปใช้ในการก่อเหตุในโลกออนไลน์

และยากต่อการติดตาม นอกจากนี้ ในประเด็นของ อินเทอร์เน็ต ก็เป็นเรื่องที่จะช่วยส่งเสริม Digital Ecosystem ในประเทศไทย โดยในอนาคตอินเทอร์เน็ตจะเป็นบริการขั้นพื้นฐานที่รัฐจัดสรรให้ประชาชนได้ใช้อย่างมีคุณภาพ

และครอบคลุม ด้วยเทคโนโลยีใหม่ ๆ และทำให้เกิดกิจกรรมบางอย่างที่สามารถทำได้ง่ายขึ้นผ่านทางอินเทอร์เน็ต เช่น การผ่าตัดทางไกลโดยใช้คนควบคุม เป็นต้น

ด้าน ดร. พันธุ์อาจ ชัยรัตน์ ผู้อำนวยการสำนักงานนวัตกรรมแห่งชาติ (องค์การมหาชน) หรือ เอ็นไอเอ (NIA) กล่าวว่า ความร่วมมือกับทาง เอ็ตด้า ถือเป็นการยกระดับการทำงานของกระบวนการ Foresight ซึ่งจะให้ภาครัฐ และเอกชนเห็นถึงสัญญาณความเปลี่ยนแปลงของโลกอนาคตในยุคดิจิทัล

ทำทำให้สามารถวางแผนในการพัฒนายุทธศาสตร์ในการพัฒนาประเทศ ซึ่งช่วยส่งเสริมให้ภาคธุรกิจสามารถเข้าใจการเปลี่ยนแปลงของโลก ผ่านกระบวนการคิดอย่างเป็นระบบ ด้วยการเอา ข้อมูล (Data) มาวางอย่างเป็นระบบ และมองพัฒนาการในอดีตเพื่อพยากรณ์อนาคต และค้นหาสัญญาณการเปลี่ยนแปลงที่ช่วยให้ประเทศไทยก้าวหน้า

ซึ่งทั้งหมดจะกลายเป็นขั้นตอนของการทำงานร่วมกันของทั้งภาครัฐ เอกชน และประชาชน ที่จะช่วยกำหนดทิศทางการพัฒนาของประเทศไทยอย่างถูกต้องต่อไป

ทั้งนี้การสร้างภาพอนาคตทางยุทธศาสตร์ แล้วทำสิ่งที่อยู่เบื้องหลังของการเดินทางสู่เส้นทางที่วางไว้ ด้วยการสร้างสิ่งแวดล้อมที่จำเป็นที่เหมาะสม เพื่อทำให้เป้าหมายนั้นเกิดขึ้นได้จริง 

สำหรับผู้ที่สนใจผลการศึกษา Foresight Research ฉบับเต็ม สามารถติดตามรายละเอียดการดาวน์โหลดได้ที่ เพจเฟซบุ๊ก ETDA Thailand (https://www.facebook.com/ETDA.Thailand) หรือ ที่เว็บไซต์ ETDA.or.th

ส่วนขยาย

* บทความเรื่องนี้น่าจะเป็นประโยชน์สำหรับการวิเคราะห์ในมุมมองที่น่าสนใจ 
** เขียน: ชลัมพ์ ศุภวาที (บรรณาธิการ และผู้สื่อข่าว) 
*** ขอขอบคุณภาพประกอบบางส่วนจาก N/A

สามารถกดติดตามข่าวสาร และบทความทางด้านเทคโนโลยีของเราได้ที่  www.facebook.com/itday.in.th